Kto kiedykolwiek starał się o papiery sybirackie, rozumie jak wielką rolę w tych staraniach odgrywał zawsze Memoriał. Ta zatwierdzona w 1992 roku w Moskwie społeczna organizacja gromadziła ochotników poczuwających się do odpowiedzialności za zbrodnie stalinowskie ich dziadów i pradziadów i starających się pomóc dzieciom i wnukom ofiar. Osoby wywiezione w czasie wojny w głąb Rosji, starające się w Polsce o status kombatancki, mogły liczyć na bezinteresowną, bezpłatną pomoc w odnalezieniu odpowiedniej dokumentacji. Organizowano uroczystości upamiętniające tragiczny los ofiar stalinowskich, dbano o miejsca pamięci i cmentarze. Oddziały Memoriału były usytuowane w kilku krajach, gdzie współpracowały z lokalnymi organizacjami pamięci narodowej upamiętniającymi zbrodnie stalinizmu, takimi jak polska Karta czy IPN. Memoriał był zawsze źle postrzegany przez putinowską administrację, w 2016 roku przyznano organizacji status ...